تبلیغات
انجمن علوم و فنون پارس - مقاله سن گندم
مقاله سن گندم | گیاهپزشکی , زراعت و اصلاح نباتات ,
مقاله سن گندم

چكیده‌


سن‌ گندم‌، مهمترین‌ آفت‌ گندم‌ و جو در ایران‌ و كشورهای‌ منطقه‌ است‌. اهمیت‌ این‌ آفت‌ بقدری‌ است‌ كه‌ در زمان‌های‌ قدیم‌ باعث‌قحطی‌ و مرگ‌ و میر در مناطق‌ غربی‌ و مركزی‌ ایران‌ می‌شد. با وجود تمام‌ پیشرفت‌های‌ حاصله‌ در زمینه‌ كنترل‌ آفات‌، سن‌ در اكثرمناطق‌ كشت‌ گندم‌ هنوز هم‌ یك‌ آفت‌ خطرناك‌ است‌. در این‌ میان‌ وضعیت‌ استان‌های‌ دیم‌ خیز كشور مانند همدان‌ بدتر از سایر نقاطاست‌، زیرا كشت‌ وسیع‌ دیم‌ و نابودی‌ مراتع‌ باعث‌ بیشتر شدن‌ جمعیت‌ سن‌ و خسارت‌ آن‌ شده‌ است‌. برای‌ بررسی‌ وضعیت‌ سن‌، ازجمعیت‌ حشرات‌ بالغ‌ و پوره‌های‌ سن‌ در زمان‌های‌ مختلف‌ نمونه‌برداری‌ به‌ عمل‌ آمد. برای‌ این‌ منظور سه‌ منطقه‌ رزن‌، كبودرآهنگ‌ ولالجین‌ در استان‌ همدان‌ انتخاب‌ و از مزارع‌ تعیین‌ شده‌ برای‌ جمعیت‌ سن‌ گندم‌ و پوره‌های‌ آن‌ و همچنین‌ دشمنان‌ طبیعی‌نمونه‌برداری‌ بعمل‌ آمد. از مزارع‌ گندم‌ و جو همجوار نمونه‌برداری‌ مقایسه‌ای‌ بعمل‌ آمد. در این‌ بررسی‌ ارتفاع‌ محل‌، جهت‌ شیب‌،وضعیت‌ پوشش‌ گیاهی‌، فاصله‌ از كوه‌ و سابقه‌ سمپاشی‌ و نوع‌ مبارزه‌ شیمیایی‌(هوایی‌ یا زمینی‌) و دیم‌ یا آبی‌ بودن‌ و كرپه‌ یا هراكشت‌بودن‌ مزرعه‌ مدنظر بود. نتایج‌ بدست‌ آمده‌ نشان‌ داد تخریب‌ مراتع‌، كشت‌ وسیع‌ گندم‌ و جو دیم‌، برداشت‌ دیر هنگام‌ محصول‌،سمپاشی‌های‌ بی‌رویه‌ و برخی‌ عوامل‌ دیگر در طغیان‌ سن‌ گندم‌ نقش‌ دارند. حاصل‌ بررسی‌های‌ مزبور در زیر آمده‌ است‌.

مقدمه‌


این‌ آفت‌ كه‌ بعنوان‌ Sun Pest نیز شهرت‌ یافته‌ است‌ آفت‌ اصلی‌ (Key pest) محصول‌ گندم‌ در ایران‌ می‌باشد و علاوه‌ بر گندم‌ به‌ جو نیزخسارت‌ می‌زند. مناطق‌ پراكنش‌ این‌ آفت‌ شامل‌ ایران‌ و كشورهای‌ مهم‌ مرز ایران‌ از جمله‌ افغانستان‌، تركمنستان‌، آذربایجان‌،ارمنستان‌، تركیه‌، عراق‌، سوریه‌، لبنان‌، فلسطین‌، قفقاز، جنوب‌ روسیه‌، شرق‌ اروپا، شمال‌ آفریقا و عربستان‌ می‌باشند. نام‌ علمی‌ این‌ آفت‌Eurygaster integriceps put می‌باشد. جمعیت‌ این‌ آفت‌ در مناطق‌ شمال‌ ایران‌، كشورهای‌ قفقاز و برخی‌ دیگر از مناطق‌ دارای‌ آب‌و هوای‌ مدیترانه‌ای‌، در مقایسه‌ با گونه‌ مشابه‌ و رقیب‌ به‌ نام‌ E.maura كاهش‌ یافته‌ است‌. بطوریكه‌ هرچه‌ شرایط اقلیمی‌ مرطوب‌ترباشد، جمعیت‌ گونه‌ E.maura بیشتر می‌گردد. سابقه‌ این‌ آفت‌ در ایران‌ به‌ زمان‌های‌ بسیار دور باز می‌گردد. مشهور است‌ كه‌ نادرشاه‌افشار جهت‌ كنترل‌ جمعیت‌ آفت‌ سن‌ دستور داد تا محل‌های‌ زمستان‌گذرانی‌ سن‌ كه‌ بیشتر شامل‌ تپه‌ها و كوهپایه‌ها می‌باشند. آتش‌زده‌شود و به‌ همین‌ جهت‌ سن‌های‌ سیاهرنگ‌ را اصطلاحا سن‌ نادری‌، می‌گفتند.

:..: ادامه مقاله سن گندم در ادامه مطلب ...

شكل‌شناسی‌ آفت‌

طول‌ بدن‌ این‌ حشره‌ بین‌ 13ـ9 میلیمتر و عرض‌ بدن‌ آن‌ بین‌ 8ـ7 میلیمتر می‌باشد. رنگ‌ بدن‌ از زرد خاكستری‌ تا قهوه‌ای‌ مایل‌ به‌ سیاه‌متغیر است‌ و گاهی‌ برنگ‌ سیاه‌ دیده‌ می‌شود. سر این‌ آفت‌ مثلثی‌ شكل‌ و در وسط آن‌ شیار باریكی‌ وجود دارد. این‌ آفت‌ دارای‌ دو شاخك‌نخی‌ شكل‌ در جلو سر می‌باشد. اندازه‌ تخم‌ آفت‌ معمولا 0/7 میلیمتر است‌ و به‌ تعداد 14 عدد بطور منظم‌ در دو ردیف‌ 7 عددی‌ روی‌برگ‌های‌ گندم‌ یا علف‌های‌ دیگر قرار داده‌ می‌شود.
سن‌ گندم‌ دارای‌ پنج‌ مرحله‌ پورگی‌ است‌. پوره‌های‌ جوان‌ سن‌، به‌ طول‌ 1/2 میلیمتر و تقریبٹ گرد هستند. پوره‌های‌ سنین‌ بعدی‌ بزرگترهستند و به‌ تدریج‌ زاویه‌ بال‌ و نیز سپرچه‌ آن‌ رشد می‌یابد. رنگ‌ پوره‌ها در سن‌ ابتدایی‌ سیاه‌ و در سنین‌ بعدی‌ آجری‌ مات‌ است‌.
سن‌های‌ نر و ماده‌ را از روی‌ حلقه‌های‌ تناسلی‌ می‌توان‌ از یكدیگر تشخیص‌ داد و در سن‌های‌ نر حلقه‌ ششم‌ شكم‌ ذوزنقه‌ای‌ شكل‌ و لبه‌عقبی‌ آن‌ منحنی‌ است‌ و سوراخ‌های‌ تناسلی‌ را می‌پوشاند. در سن‌های‌ ماده‌ حلقه‌ ششم‌ شكم‌ مدور است‌ و از هفت‌ قسمت‌ كیتینی‌تشكیل‌ می‌یابد كه‌ در حال‌ استراحت‌ كاملا به‌ یكدیگر چسبیده‌اند. روی‌ این‌ حلقه‌ در جهت‌ طول‌ یك‌ شكاف‌ بطور وضوح‌ نمایان‌ است‌.
سن‌ گندم‌ از نظر مورفولوژی‌ به‌ دو گروه‌ تقسیم‌ می‌شود:
الف‌. جمعیتی‌ از این‌ حشره‌ كه‌ در زیستگاه‌های‌ طبیعی‌ واقع‌ در ارتفاعات‌ زندگی‌ می‌كند و ضمن‌ تغذیه‌ از گیاهان‌ غیرزراعی‌ به‌ویژه‌گندمیان‌ و بدون‌ آنكه‌ پروازهای‌ قابل‌ ملاحظه‌ای‌ انجام‌ دهد. به‌ زاد و ولد می‌پردازد. این‌ گروه‌ دارای‌ اندازه‌ بدن‌ كوچك‌ بوده‌ و طول‌ وعرض‌ بدن‌ آنها به‌ ترتیب‌ 10/5ـ8 و 6/8ـ5 میلیمتر است‌.
ب‌. گروهی‌ كه‌ از گندم‌ و جو تغذیه‌ می‌كنند، به‌ویژه‌ آنهایی‌ كه‌ به‌ مزارع‌ گندم‌ آبی‌ حمله‌ور می‌شوند، جثه‌ای‌ بزرگتر دارند و طول‌ و عرض‌بدن‌ آنها به‌ ترتیب‌ 2/8ـ9/8 و 7/6ـ6/2 میلیمتر است‌.

زیست‌شناسی‌


سن‌ مادر در شرایط مساعد آزمایشگاهی‌ بین‌ 300 تا 556 عدد تخم‌ می‌گذارد. این‌ تعداد در شرایط طبیعی‌ مساعد 114 تا 329 عدد ودر شرایط نامساعد یا دوره‌ خاموشی‌ 75 عدد یا كمتر است‌.
این‌ آفت‌ در تمام‌ مناطق‌ كشور انتشار دارد. ولی‌ در حاشیه‌ شمالی‌ كشور كه‌ مرطوب‌ است‌ جمعیت‌ آن‌ در مقابل‌ با گونه‌های‌ رقیب‌ آن‌یعنی‌ E.maura كاهش‌ می‌یابد و در مناطق‌ مرطوب‌ فقط گونه‌ اخیر مشاهده‌ می‌شود.
سن‌ گندم‌ هرساله‌ دارای‌ یك‌ نسل‌ است‌. در پایان‌ فصل‌ زراعی‌ و پس‌ از برداشت‌ محصول‌ سن‌های‌ موجود در سطح‌ مزارع‌ به‌ ارتفاعات‌ وتپه‌ها مهاجرت‌ كرده‌ و به‌ تغذیه‌ بیشتر و ذخیره‌ چربی‌ در اماكن‌ مزبور پرداخته‌ و خود را برای‌ زمستان‌گذرانی‌ آماده‌ می‌كنند. این‌ پرواز به‌سمت‌ دامنه‌های‌ شمال‌ كوه‌ها و تپه‌ها، كه‌ در تابستان‌ خنك‌ بوده‌ و پوشش‌ گرامینه‌های‌ وحشی‌ مناسبی‌ برای‌ تغذیه‌ سن‌ دارد، صورت‌می‌گیرد. پس‌ از تكمیل‌ تغذیه‌ و بتدریج‌ با فرارسیدن‌ فصل‌ سرما این‌ حشرات‌ خود را به‌ دامنه‌های‌ جنوبی‌ كوهها كه‌ به‌ سمت‌ آفتاب‌ است‌رسانیده‌ و در ارتفاع‌ كمتری‌ مستقر شده‌ و پس‌ از مدتی‌ تغذیه‌ و در زیر بوته‌های‌ گون‌، درمنه‌ و سایر گیاهان‌ بوته‌ای‌ وحشی‌ زیر تخته‌سنگ‌ها و پناهگاه‌های‌ مختلف‌ دیگر پنهان‌ شده‌ و بتدریج‌ به‌ خواب‌ زمستانی‌ فرو می‌روند. در اواخر زمستان‌ و اوایل‌ بهار كه‌ شیب‌های‌جنوبی‌ تحت‌ تابش‌ آفتاب‌ زودتر از قسمت‌های‌ دیگر گرم‌ می‌شوند سن‌ از خواب‌ زمستانی‌ بیدار شده‌ و مدتی‌ در همان‌ محل‌ به‌ تغذیه‌ ازگرامینه‌های‌ وحشی‌ پرداخته‌ و بتدریج‌ در فروردین‌ و اردیبهشت‌ به‌ سوی‌ مزارع‌ غلات‌ در دشت‌های‌ مجاور پرواز می‌كنند. پرواز یامهاجرت‌ سن‌ از كوه‌ به‌ مزارع‌ اصطلاحٹ ریزش‌ سن‌ گفته‌ می‌شود. تاریخ‌ دقیق‌ ریزش‌ سن‌ بسته‌ به‌ سرد یا گرم‌ بودن‌ سال‌ و منطقه‌ متفاوت‌بوده‌ و در همدان‌ در نیمه‌ سوم‌ فروردین‌ ماه‌ است‌. طول‌ مسافت‌ پروازی‌ سن‌ حدود 30 تا 35 كیلومتر بوده‌ و در فاصله‌ 40 كیلومتر یابیشتر از اماكن‌ زمستان‌گذران‌ دیده‌ نمی‌شود.
علل‌ عمده‌ نوسان‌ جمعیت‌ سن‌، عوامل‌ جوی‌ است‌ كه‌ باعث‌ ایجاد دو دوره‌ طغیان‌ و خاموشی‌ به‌ شرح‌ زیر می‌شود:
الف‌. سال‌های‌ طغیان‌: اگر هوا در بهار ملایم‌ و در تابستان‌ بتدریج‌ گرم‌ شود و در پاییز خنك‌ و در زمستان‌ تغییرات‌ ناگهانی‌ و شدید دمایی‌دیده‌ شود، طی‌ چند سال‌ برای‌ سن‌ گندم‌ شرایط دمایی‌ و تغذیه‌ای‌ مناسبی‌ ایجاد می‌شود كه‌ منجر به‌ طغیان‌ سن‌ گندم‌ می‌گردد و سن‌تخم‌ بیشتری‌ تولید می‌نماید.
ب‌. سال‌های‌ خاموشی‌: اگر هوا در بهار سرد و بارانی‌ و دارای‌ تغییرات‌ جوی‌ زیادی‌ شود و هوای‌ تابستان‌ معتدل‌ و دارای‌ ریزش‌ باران‌تابستانه‌ باشد، رشد و نمو گندم‌ و سن‌ با توجه‌ به‌ عوامل‌ جوی‌ هم‌آهنگ‌ نمی‌گردد، همچنین‌ اگر هوای‌ پاییز ملایم‌ و هوای‌ زمستان‌ بدون‌ریزش‌ برف‌ باشد و اواخر زمستان‌ و اوایل‌ بهار نیز حرارت‌ هوا متغیر و توام‌ با وزش‌ باد گردد. طی‌ چند سال‌ میانگین‌ تخم‌ریزی‌ سن‌ گندم‌هرسال‌ كم‌ شده‌ و جمعیت‌ بسوی‌ خاموشی‌ گرایش‌ می‌یابد.
قبلا دوره‌ طغیان‌ سن‌ گندم‌ را هفت‌ و هشت‌ ساله‌ می‌دانستند. ولی‌ در سال‌های‌ اخیر و بعلل‌ مختلف‌ از جمله‌ كشت‌ وسیع‌ گندم‌ در كشور،سمپاشی‌های‌ گسترده‌ علیه‌ سن‌ گندم‌ و بهم‌خوردن‌ تعادل‌ جمعیت‌ آفت‌ با دشمنان‌ طبیعی‌ آن‌ باعث‌ گم‌ شدن‌ این‌ دوره‌ شده‌ (كه‌ در واقع‌طغیان‌ و خسارت‌ سن‌ هرساله‌ مشاهده‌ می‌شود) ولی‌ شدت‌ آن‌ توزیع‌ شده‌ است‌.

طرز خسارت‌


سن‌ گندم‌ به‌ سه‌ روش‌ خسارت‌ ایجاد می‌كند. الف‌) خسارت‌ سن‌ مادر، كه‌ به‌ خسارت‌ حشرات‌ نر و ماده‌ای‌ كه‌ پس‌ از زمستان‌گذرانی‌ دراوایل‌ بهار در مزارع‌ ریزش‌ می‌كنند اطلاق‌ می‌شود. سن‌ در این‌ مرحله‌ با مكیدن‌ شیره‌ ساقه‌ و برگ‌های‌ جوان‌ و سبز و جوانه‌های‌ گندم‌باعث‌ ضعف‌ بوته‌ها، پیچیدگی‌ و خشك‌ شدن‌ برگ‌ها و سفید شدن‌ خوشه‌ها از محل‌ تغذیه‌ یا فرو بردن‌ خرطوم‌ سن‌ می‌شود. ب‌)خسارت‌ پوره‌های‌ سن‌، كه‌ برای‌ رشد و نموشان‌، از برگ‌، ساقه‌ و شیره‌ دانه‌های‌ نرم‌ گندم‌ تغذیه‌ می‌كند. اوج‌ خسارت‌ سن‌ گندم‌ مربوط به‌تغذیه‌ پوره‌های‌ رشد یافته‌ مانند سن‌ چهارم‌ و پنجم‌ پورگی‌ است‌ كه‌ باعث‌ لاغری‌ و چروكیدگی‌ دانه‌ گندم‌ می‌شود. ج‌) خسارت‌ حشرات‌بالغ‌ نسل‌ جدید كه‌ از كامل‌ شدن‌ رشد پوره‌ها ایجاد شده‌اند. اگر در برداشت‌ گندم‌ تاخیر صورت‌ گیرد، بالاترین‌ خسارت‌ سن‌ گندم‌ در این‌مرحله‌ خواهد بود. در این‌ زمان‌ خوشه‌های‌ گندم‌ تقریبٹ رسیده‌ و محصول‌ در دست‌ برداشت‌ است‌. خسارت‌ در این‌ مرحله‌ باعث‌ پوكی‌خوشه‌ها می‌شود، بنابراین‌ باید هرچه‌ سریعتر محصول‌ برداشت‌ گردد تا این‌ نوع‌ خسارت‌ بوجود نیاید. بدین‌ منظور برداشت‌ دومرحله‌ای‌ گندم‌ پیشنهاد می‌شود.

پیش‌بینی‌ وضعیت‌ سن‌ گندم‌


سن‌ گندم‌ از تاریخ‌ پرواز به‌ كوهستان‌ تا بازگشت‌ به‌ مزارع‌، طی‌ 9 ماه‌ از سال‌ تا حدود زیادی‌ به‌ چربی‌ بدن‌ خود وابستگی‌ دارد، بنابراین‌چربی‌، نقش‌ اساسی‌ را در بقای‌ حشره‌ دارد. چربی‌ بدن‌ سن‌ها از نمونه‌برداری‌ و میانگین‌گیری‌ از وزن‌ 30 تا 50 عدد سن‌ بدست‌ می‌آید.خصوصیات‌ جسمی‌ سن‌ برحسب‌ وزن‌ بدن‌ سن‌ ماده‌ تعیین‌ می‌گردد. وزن‌ نر حدود 5 میلیگرم‌ كمتر از سن‌ ماده‌ است‌. سن‌هایی‌ كه‌ 125میلیگرم‌ و یا بیشتر وزن‌ دارند، خصوصیات‌ جسمی‌ مطلوب‌ و سن‌هایی‌ كه‌ 115 میلیگرم‌ وزن‌ دارند، مشخصات‌ جسمی‌ ضعیف‌ دارند.
گرایش‌ سن‌ به‌ طغیان‌ و یا دوره‌ خاموشی‌، برحسب‌ وزن‌ بدن‌ تعیین‌ می‌شود. چنانچه‌ در موقع‌ بیداری‌ سن‌ از خواب‌ زمستانه‌، وزن‌حشرات‌ ماده‌ 130 میلیگرم‌ یا بیشتر باشد، سن‌ مادر بطور متوسط 75 عدد تخم‌ می‌گذارد و جمعیت‌ پوره‌ها در صورت‌ مساعد بودن‌شرایط زندگی‌ بسوی‌ طغیان‌ گرایش‌ دارد. اگر وزن‌ سن‌ مادر 115ـ99 میلیگرم‌ باشد. میانگین‌ تخم‌ سن‌ مادر حدود 44 عدد خواهد بود وجمعیت‌ پوره‌ها بسوی‌ خاموشی‌ خواهد بود.

كنترل‌


سن‌ گندم‌ دارای‌ دشمنان‌ طبیعی‌ بسیار مهم‌ و متعددی‌ می‌باشد كه‌ بطور خودبخود و طبیعی‌ تا حدود زیادی‌ آفت‌ را كنترل‌ می‌كنند كه‌از جمله‌ مهمترین‌ آنها می‌توان‌ به‌ زنبورهای‌ پارازیتوئید جنس‌های‌ Trissolcus, Dissolcus, AssolcusScelionidaeاشاره‌ كرد. گونه‌های‌ T.vassilieri Mayو A.semistriatus Nee. در مبارزه‌ بیولوژیك‌ علیه‌ سن‌ گندم‌ بیشترین‌ اهمیت‌ را دارند. این‌زنبورها سال‌ها بطور مصنوعی‌ در آزمایشگاه‌ پرورش‌ داده‌ می‌شدند و در بهار مصادف‌ با تخمریزی‌ سن‌ها در مزارع‌ رها می‌گردیدند. ولی‌پس‌ از ظهور سموم‌ پر قدرت‌ جدید و به‌ دلیل‌ رقابت‌های‌ اقتصادی‌ آشكار و پنهان‌ و عدم‌ كنترل‌ صد در صد آفت‌ كه‌ ویژگی‌ این‌ نوع‌مبارزه‌ است‌ و در نتیجه‌ عدم‌ رضایت‌ كامل‌ كشاورزان‌ از آن‌، تنها به‌ كاربرد سموم‌ سمپاشی‌ اكتفا گردید. ضروری‌ است‌ كه‌ این‌ روش‌ مبارزه‌دوباره‌ احیا گردید.
اگر بتوانیم‌ با قرق‌ منطقی‌ كوه‌ها و تپه‌ها از چرای‌ مفرط دام‌ در آنها جلوگیری‌ كنیم‌، تا حدودی‌ از خطر حمله‌ سن‌ گندم‌ كاسته‌ایم‌. بنظرمی‌رسد اگر پوشش‌ گیاهی‌ كافی‌ باشد. سن‌ به‌ گرامینه‌های‌ موجود در كوه‌ قناعت‌ كرده‌ و كمتر به‌ مزارع‌ هجوم‌ می‌آورد. بعلاوه‌ سن‌ گندم‌ بابیش‌ از 50 نوع‌ گیاه‌ بطور مستقیم‌ یا غیرمستقیم‌ رابطه‌ میزبانی‌ دارد. بنابراین‌ حفاظت‌ از مراتع‌ و گیاهان‌ مزبور، باعث‌ حفظ جمعیت‌ درحالت‌ تعادل‌ طبیعی‌ آن‌ و در زیر سطح‌ زیان‌ اقتصادی‌ (EIL) می‌گردد.
یكی‌ از مشكلاتی‌ كه‌ در سال‌های‌ اخیر بروز كرده‌ است‌ پدیده‌ خشكسالی‌ است‌، كه‌ باعث‌ گسترش‌ خسارت‌ سن‌ گندم‌ شده‌ است‌. با توجه‌به‌ عدم‌ رعایت‌ صحیح‌ حریم‌ مراتع‌ در كشور ما كه‌ به‌ علل‌ گوناگون‌ از جمله‌ تملك‌ مراتع‌ صورت‌ می‌گیرد، بسیاری‌ از افراد كم‌ زمین‌ وبی‌زمین‌ به‌ كاشت‌ اراضی‌ شیب‌دار و مراتع‌ دارای‌ خاك‌ فقیر و بسیار فقیر روی‌ آورده‌اند. در شرایط نامناسب‌ بارندگی‌، جوانه‌زنی‌ و رشداولیه‌ گیاه‌ كه‌ لازمه‌ بوجود آمدن‌ بوته‌های‌ قوی‌ در بهار سال‌ بعد می‌باشد، با اشكال‌ مواجه‌ شده‌ و محصول‌ بقدری‌ ضعیف‌ می‌گردد، كه‌گاهی‌ برداشت‌ آن‌ مقرون‌ به‌ صرفه‌ نمی‌باشد و توسط كشاورزان‌ رها می‌گردد. این‌ بهترین‌ فرصت‌ برای‌ پوره‌های‌ سن‌ آخر و حشرات‌ تازه‌بالغ‌ است‌ كه‌ تغذیه‌ خود را كامل‌ نموده‌ و به‌ اندازه‌ كافی‌ چربی‌ ذخیره‌ كننده‌ و خود را برای‌ زمستان‌ سخت‌ مهیا كنند. بنابراین‌ بایدچاره‌ای‌ اندیشید تا از كاشت‌ اراضی‌ فقیر و مراتع‌ شیب‌دار توسط كشاورزان‌ جلوگیری‌ شود. كشت‌ جو بجای‌ گندم‌ در كانون‌های‌ آلودگی‌یكی‌ از اصلی‌ترین‌ گزینه‌هایی‌ است‌ كه‌ اكثر متخصصان‌ به‌ آن‌ اشاره‌ كرده‌اند. در نمونه‌گیری‌های‌ اینجانب‌ در مناطق‌ كبودرآهنگ‌ و رزن‌در استان‌ همدان‌، اختلاف‌ شدید در آلودگی‌ این‌ دو محصول‌ مشاهده‌ شد. برداشت‌ دو مرحله‌ای‌ گندم‌ در مرحله‌ خمیری‌ شدن‌ نیز یكی‌از توصیه‌های‌ اصلی‌ است‌ كه‌ نتایج‌ آن‌ در كشورهای‌ شوروی‌ سابق‌ رضایتبخش‌ بوده‌ است‌.
دانشمندان‌ شوروی‌ سابق‌ همچنین‌ با استفاده‌ از روش‌ برداشت‌ دو مرحله‌ای‌ توفیقات‌ زیادی‌ در جهت‌ مبارزه‌ با سن‌ و كنترل‌ آن‌ بدست‌آوردند. برداشت‌ دو مرحله‌ای‌ غله‌ عبارت‌ است‌ از:
1. درو سریع‌ خوشه‌ها با ماشین‌ در مرحله‌ مومی‌ شدن‌ دانه‌ و حمل‌ خوشه‌ها به‌ خرمن‌گاه‌ در مدت‌ 3ـ2 روز (هرچه‌ سریعتربهتر) درمنطقه‌ آلوده‌ به‌ سن‌
2. خرمن‌ كوبی‌ بوسیله‌ ماشین‌ بوجاری‌ در خرمن‌گاه‌ و حمل‌ محصول‌ بوجاری‌ شده‌ به‌ انبار غله‌ در مدت‌ 3ـ2 روز.
روش‌ زراعی‌ دیگر برای‌ كنترل‌ سن‌، شامل‌ كشت‌ زود در پاییز (هراكشت‌) و برداشت‌ سریع‌ در آخر بهار است‌. باید از كشت‌ كرپه‌ اجتناب‌كرد. كاشت‌ ارقام‌ زودرس‌ گندم‌ باعث‌ گریز محصول‌ از زمان‌ اوج‌ فعالیت‌ پوره‌های‌ سن‌ آخر و سن‌های‌ بالغ‌ نسل‌ جدید می‌شود. ارقام‌گندم‌ مقاوم‌ به‌ سن‌ در حال‌ بررسی‌ و شایان‌ توجه‌ بسیار است‌، زیرا برخی‌ ارقام‌ گندم‌ بوسیله‌ ریشك‌های‌ زیاد یا دارا بودن‌ سیلیس‌ بیشتربافت‌ خود یا روش‌های‌ دیگر، تغذیه‌ آفت‌ را با مشكل‌ مواجه‌ می‌كنند. جهت‌ كنترل‌ شیمیایی‌ نیز توجه‌ به‌ سطح‌ زیان‌ اقتصادی‌ آفت‌ضروری‌ است‌. بهمین‌ منظور فرم‌ مبارزه‌ با جمعیت‌ سن‌ مادر و پوره‌ سن‌ هر سال‌ یا چند سال‌ یكبار تعیین‌ و توسط سازمان‌ حفظ نباتات‌ابلاغ‌ یا اجرا می‌گردد. این‌ میزان‌ جمعیت‌ كه‌ كنترل‌ شیمیایی‌ را ضروری‌ می‌كند در گندم‌ یا جو و زراعت‌ آبی‌ و دیم‌ تفاوت‌ دارد.


منابع‌


1. احمدی‌، روح‌الله‌، 1381، سن‌ گندم‌، وضعیت‌ موجود و راهكارهای‌ كنترل‌ آن‌ در استان‌ همدان‌. تك‌ نگاشت‌. مركز تحقیقات‌ كشاورزی‌همدان‌. بخش‌ تحقیقات‌ آفات‌ و بیماری‌های‌ گیاهی‌. 25 صفحه‌.
2. اسماعیلی‌، مرتضی‌، اسدالله‌ میركریمی‌ و پروانه‌ آزمایش‌ فرد، 1370. حشره‌شناسی‌ كشاروزی‌. انتشاررات‌ دانشگاه‌ تهران‌. شماره‌ انتشار2073، 550 صفحه‌.
3. بهداد، ابراهیم‌، 1368، آفات‌ گیاهان‌ زراعی‌ ایران‌. نشر سپهر اصفهان‌. 618 صفحه‌.
4. رجبی‌، غلامرضا، 1379، اكولوژی‌ سن‌های‌ زیان‌آور گندم‌ و جو در ایران‌. سازمان‌ تحقیقات‌ آموزش‌ و ترویج‌ كشاورزی‌. چاپ‌ اول‌ 343صفحه‌.
5. صلواتیان‌، میر، 1370، لزوم‌ شناسایی‌ عوامل‌ موثر محیط در مبارزه‌ با آفات‌ گیاهان‌ زراعی‌، سازمان‌ ترویج‌ كشاورزی‌. چاپ‌ اول‌، شماره‌ثبت‌ 69/239 مركز اطلاعات‌ و مدارك‌ علمی‌ كشاورزی‌. 203 صفحه‌.
6. نادریان‌، حسن‌ و علی‌ مالمیر، 1376، سن‌ گندم‌ و روش‌های‌ كنترل‌ آن‌. نشریه‌ ترویجی‌ مدیریت‌ آموزش‌ و ترویج‌ كشاورزی‌ استان‌همدان‌ از خانواده‌


نوشته شده توسط کشاورزی 1 در جمعه 5 آذر 1389 و ساعت 01:36 ب.ظ
نوشته های پیشین
+ شیر آب جادویی+ هنر اندازه گیری و مدل سازی در آزمایش مودال و مشکلات آن-1+ فرهنگ مصرف در ایران+ ذخایر اورانیوم ایران ( Iran uranium )+ پهپاد ( UAV ) ؟ ؟+ نگاهی به "سبك زندگی" ترویجی سینما و تلویزون و رابطه آن با "جمعیت"+ پهباد (UAV)+ ساخت ربات مسیریاب+ شبیه سازی بویلر زغال سنگ سوز به کمک نرم افزار EES (قسمت 4)+ شعار سال 91+ سال نو مبارک+ کمپین خودجوش دانشجویان ایرانی برای همکاری داوطلبانه با سازمان انرژی اتمی+ بررسی رفتار غیر خطی سازه در تست مودال+ عید غدیر مبارک+ ارائه یك طرح نوین مهندسی جهت مدیریت ناوگان اتوبوسرانی درون شهری+ مبارزه بیولوژیک، راهی بسوی توسعه پایدار کشاورزی+ سوخت بیودیزل چیست ؟+ عید فطر مبارک+ کاربرد نانوتکنولوژی در کشاورزی+ دیدار رهبر معظم انقلاب اسلامی امام خامنه ای، با اساتید دانشگاه ها+ علائم کمبود و بیشبود (مسمومیت) عناصر غذایی پرمصرف اصلی در گلخانه ها+ شبیه سازی بویلر زغال سنگ سوز به کمک نرم افزار EES (قسمت 3)+ بن سای ( درختان مینیاتوری )+ پیوند زنی و انواع آن Grafting | قسمت سوم+ پیوند زنی و انواع آن Grafting | قسمت دوم+ پیوند زنی و انواع آن Grafting | قسمت اول+ بستر كشت گیاهان گلخانه ای + List of Papers from IOMAC2009+ تکنیک‌های تهیه و تولید کشت آگار + مزایای كشت گلخانه‌ای

صفحات: